ચતુર ગીધ અને સમજદાર કબૂતર

પાત્રો:

• ચતુર ગીધ: અવળચંદી, દગાખોર અને લાલચી.

• સમજદાર કબૂતર: ભોળું દેખાતું, પણ સાવચેત અને સમજદાર.

• સિંહ રાજા: ન્યાયપ્રિય અને જંગલનો રાજા.

એક વિશાળ જંગલ હતું, જ્યાં ઊંચા વૃક્ષોની ડાળીઓ પર ઘણા પક્ષીઓ રહેતા હતા. આ જ જંગલમાં એક વૃદ્ધ, ચાલાક ગીધ રહેતો, જે હંમેશા નબળા અને સીધા-સાદા પ્રાણીઓ પર હુમલો કરતો. તે ક્યારેય સિંહ કે વાંદરા જેવા શક્તિશાળી પ્રાણીઓનો શિકાર ન કરતો, પરંતુ નાની ચકલીઓ, કબૂતરો અને ખિસકોલીઓ જેવા નાના પક્ષીઓને પકડવાની રાહ જોતો.

જંગલના રાજા, સિંહે, ગીધને ઘણી વાર સમજાવ્યો કે, "નબળા પર ચાલાકી કરવી ખોટી વાત છે. જંગલમાં બધા માટે સરખા નિયમો છે." પણ ગીધ ક્યારેય સુધર્યો નહીં.

---

ગીધનું કાવતરું

એક દિવસ, ગીધે જોયું કે એક નાનું, ભોળું કબૂતર રોજ તળાવ પાસે પાણી પીવા જાય છે. તે હંમેશા એકલું જતું. ગીધે નક્કી કરી લીધું કે આ કબૂતર તેના માટે સહેલો શિકાર બનશે.

ગીધે તળાવના કિનારે એક મોટો ખાડો ખોદવાનો વિચાર કર્યો. તેણે રાત્રે ખાડો ખોદવાનું શરૂ કર્યું અને એક એવી જગ્યા બનાવી, જ્યાં કબૂતરને ફસાવી શકાય. ખાડો ઊંડો અને ખતરનાક હતો, જેથી એકવાર કોઈ તેમાં પડે તો બહાર નીકળવું મુશ્કેલ બને.

---

સમજદાર કબૂતર

બીજી સવારે કબૂતર પાણી પીવા આવ્યું. તે ભોળું લાગતું હતું, પણ સાથે જ ખૂબ સાવચેત પણ હતું. તેના માતા-પિતાએ તેને હંમેશા શીખવ્યું હતું કે, "જો કોઈ નવી કે શંકાસ્પદ વસ્તુ દેખાય, તો પહેલા તેની તપાસ કરવી જોઈએ."

કબૂતરે જોયું કે જમીન પરની માટી તાજી ખોદેલી છે. તેને શંકા ગઈ. પાણી પીવા ઉતરતા પહેલાં, તેણે નજીકથી એક નાનો પથ્થર લીધો અને જમીન પર ફેંક્યો.

જેવો પથ્થર ખાડા પર પડ્યો, તરત જ જમીન તૂટી ગઈ અને પથ્થર ખાડામાં પડી ગયો! કબૂતર તરત જ ઊડી ગયું અને સમજી ગયું કે કોઈ તેને ફસાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું.

---

ગીધ પોતે જ ફસાયો!

થોડી વાર પછી ગીધ ત્યાં આવ્યો. તેને લાગ્યું કે કબૂતર ખાડામાં ફસાઈ ગયું હશે. તે ઝડપથી નીચે ઝપાટો મારવા ગયો, પણ તેને ખ્યાલ ન રહ્યો કે તેની ઊંચી ઉડાન માટે પૂરતી જગ્યા નહોતી. તે સીધો તે જ ખાડામાં પડી ગયો!

જંગલના બીજા પ્રાણીઓ ત્યાં ભેગા થયા. સિંહ રાજાએ આવીને આ દ્રશ્ય જોયું. તેમણે કહ્યું:

"ખાડો ખોદે તે પોતે જ પડે! ગીધભાઈ, તમે ચાલાકીથી બીજાને ફસાવવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ હવે તમે જ તેમાં ફસાઈ ગયા છો. હવે તમારે અહીં જ રહેવું પડશે અને તમારી જ છેતરપિંડીનો ભોગ બનવું પડશે!"

ગીધ ભૂખ્યો-તરસ્યો ત્યાં જ રહ્યો. પ્રાણીઓએ નિર્ણય લીધો કે આ રીતે તેને પોતાની ભૂલનો અહેસાસ થશે કે બીજાને નુકસાન કરવું કેટલું ખોટું છે.

---

બોધ

• બીજાને નુકસાન પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરીએ, તો અંતે આપણું જ નુકસાન થાય છે.

• સાવચેતી અને બુદ્ધિ જ આપણું સાચું રક્ષણ કરે છે.

• કોઈપણ અજાણી કે શંકાસ્પદ વાતની તપાસ કર્યા વિના ક્યારેય આગળ વધવું નહીં.

• ખાડો ખોદે તે પડે!

મુલ્યો અને શીખ:

1. દગાબાજીનો અંત ખરાબ જ હોય છે.

2. સાવચેત અને સમજદાર રહેનાર વ્યક્તિ જ સાચી રીતે બચી શકે.

3. સાવધાની અને સમજીને પગલાં લેવાં — એ જીવનની સારી રીત છે.

4. જેમ તેવું — જે બીજાને ફસાવે છે, એ પોતે જ એકદિવસ ફસાઈ જાય છે.